Τρίτη, 10 Μαίου 2005
ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΚΔΟΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ:





 
ΠΟΛΙΤΗΣ / ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ

11/04/2005

Ο «πολίτης» στην Έξω Διδύμα

«Μόνο ένα θαύμα της Παναγιάς της Σικελιάς θα σώσει τον τόπο»

Η Έξω Διδύμα είναι από τα μικρότερα μαστιχοχώρια της Χίου κι απ’ τους φτωχότερους οικισμούς του Δήμου Ιωνίας. Που θα μπορούσε όμως να’ χει μια τελείως διαφορετική τύχη, αν τις τελευταίες δεκαετίες είχε αναδειχθεί κι αξιοποιηθεί το μοναστήρι της Παναγιάς της Σικελιάς.
«Ο Άγιος Ραφαήλ της Μυτιλήνης έχει ιστορία λίγων 10ετιών κι η Σικελιά σχεδόν μιας χιλιετίας. Απλώς, εδώ οι δικές μας αρχές αδιαφόρησαν», τονίζει η Τοπική Σύμβουλος Ελένη Ηρακλειανού.

Ιστορία

Το σημερινό χωριό έχει ταυτότητα και γνωστή ηλικία. Το παλιό χωριό, ήταν κάτω από το σχολείο, στον Παληόγυρο. Παλιά χωριοεκκλησιά ήταν ο Αγ. Κωνσταντίνος κι είχε δύο πόρτες σε κατεύθυνση Ανατολή- Δύση.
«Ο χαλασμός» του 1881 σχεδόν ισοπέδωσε το χωριό. «Μόνο το Βουνό έμεινε άθικτο. Όλα τ’ άλλα χαλάστηκαν. Ούτε οι μισοί Διδυμούσοι δεν γλύτωσαν. Το ευτύχημα ήταν ότι έγινε μέρα. Ο πατέρας μου μου έλεγε ότι αγόρια- κορίτσια τότε φορούσαν κάτι σα φουστανάκια. Με το σεισμό πήγαν να πεταχτούν έξω απ’ την πόρτα και σκάλωσε το φουστανάκι του σε μια πέτρα. Τους γλύτωσε μια θεία τους», μας εξιστορεί ο κ. Παντ. Λαβίδας.
Σιγά- σιγά, μετά το 1881, ο κόσμος άρχισε να χτίζει πιο έξω τα νέα σπίτια. Εδώ που είναι τώρα το νέο χωριό παλιά λεγόταν Αναθυμιάρια. Το παλιό χωριό πρέπει να είχε πάρει την οριστική μορφή του επί Γενουοκρατίας.
Ονομασία
Μεταξύ μύθου κι αλήθειας κινείται η γνώση. Η προφορική παράδοση αναφέρει ότι δύο δίδυμα αδέλφια ήταν οι πρώτοι οικιστές. Κάποια χρονική στιγμή δεν τα βρήκαν μεταξύ τους, χώρισαν τις ιδιοκτησίες τους κι έχτισαν ο καθένας ξεχωριστά το σπιτικό του. Έτσι γεννήθηκαν τα δύο χωριά, η Μέσα και η Έξω Διδύμα, με 800μ. απόσταση μεταξύ τους.
Πληθυσμός
Σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοι είναι γύρω στους 23. Η συντριπτική πλειοψηφία είναι ηλικιωμένοι. Η Ελένη Ηρακλειανού κι ο σύζυγός της Σταύρος είναι 39 και 44 ετών. Τα δύο παιδιά τους 10 και 15, κι οι υπόλοιποι είναι πάνω από 50 ετών. Στις αρχές της 10ετίας τους 1950 είχε γύρω στους 300 κατοίκους.
Παιδεία
Παλιά, μάθημα γινόταν στο σπίτι του Αντώνη Φνίτση. Διδασκαλία πρωί- απόγευμα, σισίτιο από την Πρόνοια μετά την κατοχή. Το νέο σχολείο, σημερινό ερείπιο, θεμελιώθηκε το 1948 στα ερείπια του Παλιού Πύργου. 56 μαθήτριες είχε όταν ξεκίνησε. Έκλεισε το 1970 όταν είχε μόνο 4 μαθήτριες. Πήγαιναν σχολείο στη Μέσα Διδύμα.
Σήμερα, ένα παιδί πηγαίνει στο Δημοτικό Σχολείο Νενήτων κι άλλο ένα στο Γυμνάσιο Καλλιμασιάς. Δυστυχώς δεν υπάρχει Πολιτιστικός Σύλλογος στο χωριό. Υπάρχει μόνο στη Μέσα Διδύμα κι ένας κοινός στην Αθήνα, «Η Παναγιά η Σικελιά.
Πανηγύρια
Δύο φορές το χρόνο γιορτάζουν οι Εξω Διδυμούσοι και κάνουν τα γνωστά πανηγύρια. Πρώτα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου και μετά τη μέρα της Παναγιάς της Σικελίας στις 8 Σεπτεμβρίου.
Ρεύμα- τηλέφωνο
Το χωριό είδε ηλεκτρικό φως γύρω στο 1970. Έως τις αρχές της ίδιας 10 ετίας όλοι οι χωριανοί εξυπηρετούνταν από ένα κοινοτικό τηλέφωνο, το γνωστό για τους παλιούς με το κοντράν και τη μανιβέλλα.
Οδοποιία
Ο παλιός κεντρικός χωματόδρομος οδηγούσε στη Χώρα από το δρόμο της Παναγιάς Σικελίας, μέσω Καταράκτη. Συναντιώνταν στην διασταύρωση με τον Κεντρικό Χώρας- Αρμολίων. Είχε κατασκευαστεί στις αρχές της 10ετίας του 1930 με προσωπική εργασία των κατοίκων. Ο σημερινός κεντρικός δρόμος ανοίχτηκε από τους ίδιους με πρόγραμμα Πρόνοιας. Το 1955-56 ήλθε από Καλλιμασιά- Μυρμίγκι- Μέσα Διδύμα κι έφτασε ως την Κοινή. Κατασκευάστηκε με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που πήραν μέσα και την πηγή που ‘χε τρεχούμενο νεράκι.
Ο παλιός δρόμος, που σύνδεε τις δύο Διδύμες, ήταν απ’ το εγκαταλειμμένο ντεπόζιτο του κτιρίου της πηγής, έβγαινε στη γεώτρηση του Αϊ Δημήτρη κι από κει στο στρατάκι της Μέσας Διδύμας.

Ο πύρηνος Εφιάλτης

Οι κάτοικοι της περιοχής, απ’ το Μυρμήγκι ως και την Κοινή, δεν μπορούν να ξεχάσουν τον πύρινο εφιάλτη του 1999. 6.500 στρ. έγιναν στάχτη. Οι φλόγες έγλειψαν γύρω- γύρω τα σπίτια του χωριού. Μεγάλες οι καταστροφές των περιουσιών. Ευτυχώς δεν χάθηκαν άνθρωποι. Πυροσβεστική, Στρατός και κάτοικοι έκαναν ό,τι μπορούσαν. Τους έσωσε ο σχεδιασμός της Πυροσβεστικής και των ΠΣΕΑ της Νομαρχίας, όπως λένε.

Έργα- Πρόταση στο Τεχνικό Πρόγραμμα 2005

Πέρσι δεν έγινε καθαρισμός αγροτικού δρόμου. Θεωρούν το έργο αναγκαίο.
Κατασκευή δεξαμενής ύδρευσης στην Παλιά βρύση. Αντικατάσταση παλιού άχρηστου υδρευτικού δικτύου.
Επισκευή στέγης παλιού σχολείου. Το έργο έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα ΣΑΤΑ 2005. Υπάρχει κάποια σκέψη, απλή προς το παρόν, μήπως μετατραπεί αργότερα σε ξενώνα.

Προοπτική

Είναι πολύ συγκεκριμένη, αλλά φαίνεται όνειρο τρελό. Οι κάτοικοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να ωφεληθεί το χωριό απ’ το ότι βρίσκεται πάνω στον κεντρικό δρόμο, σε συνάρτηση με την ύπαρξη του μοναστηρίου της Σικελίας.
Υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να καταρτιστεί μια μελέτη αξιοποίησης κι ανάδειξης του μοναστηριού, με παράλληλη διάνοιξη και σωστή αξιοποίηση του κεντρικού δρόμου της περιοχής, μαζί με το δρόμο της Σικελίας. Από αυτό θα μπορούσε να ζωντανέψει το χωριό, όπως λένε, να πάρει αξία η γη τους, ν’ αποκτήσει η περιοχή τουριστική οντότητα, κάτι το οποίο όχι μόνο θα μπορούσε να κρατήσει τον κόσμο στο χωριό αλλά να φέρει κι άλλο.



Η Παναγιά Σικελιά
Είναι το μοναστήρι που κάνει περήφανους όλους του Διδυμούσους. Παλιά περιτοιχιζόταν από Καστρότοιχο. Πρέπει να είναι έργο του μεσαίωνα, ίσως των Ενετών.
Στον χώρο της λένε ότι στεγάζονταν Ενετικό νομισματοκοποίο. Οι μύθοι και οι θρύλοι μιλάνε για ύπαρξη στοάς ή κατακόμβης, με θησαυρούς κάτω από τα κτίσματα. Τίποτα δεν έχει αποδειχθεί.
Όλοι τονίζουν ότι θα μπορούσε να έχει αναπλασθεί και να έχει αξιοποιηθεί τουριστικά, με θρησκευτικά και περιπατητικά προγράμματα. Έχουν γίνει κάποιες επισκευαστικές εργασίες από δωρεά ιδιώτη ομογενή Διδυμούσου. Αναπλάσθηκε το τέμπλο, αναδείχθηκαν παμπάλαιες τοιχογραφίες κι έγινε συντήρηση των εικόνων.
«Θα μπορούσε να είχε αναδειχθεί κι αξιοποιηθεί καλύτερα, θα μπορούσε να είναι ο Άγιος Ραφαήλ, της Χίου», υποστηρίζει η Ελένη Ηρακλειανού.
Είναι η Παναγιά προστάτιδα του χωριού. Την συντηρούν οι Εξωδιδυμούσοι, όπως μπορούν. Στο πανηγύρι της μαζεύεται πολύς κόσμος. Απ’ το ταμείο της Σικελίας συντηρούνται οι υπόλοιπες εκκλησίες του χωριού. Ο δρόμος που οδηγεί εκεί είναι σε καλή κατάσταση.

ΝΙΚΟΣ ΑΒΔΕΛΙΩΔΗΣ

Τα Παλιά παιχνίδια

Ο Νίκος θυμάται τον τσίτο, τις Αμάδες και τα Καρύδια που παίζανε μικροί. Ανθρωποκεντρικά, γήινα παιχνίδια, δεμένα με τον άνθρωπο, τη γη, την πέτρα, το χώμα... τώρα τα ‘χουν αντικαταστήσει τα κομπιούτερ κι η τηλεόραση, γι’ αυτό χάνεται η έννοια της ανθρωπιάς και της παρέας. Ίσως τότε οι ανάγκες της εποχής επέβαλλαν άλλα ήθη και έθιμα.
Ο τσίτος
«Στην αρχή πετούσαμε, όσοι παίζαμε, από ένα νόμισμα στον τοίχο κι όπου έπεφτε στο χώμα τ’ αφήναμε. Οι επόμενοι κατά σειρά, πετούσαν από ένα νόμισμα ο καθένας στον τοίχο. Αυτό στην επιστροφή, αν χτυπούσε νόμισμα που ήταν ήδη κάτω πεσμένο, το ‘παιρνε. Αν δεν το χτυπούσε, ή έπεφτε μακριά, έμενε κι αυτό κάτω. Είχαμε όμως κι ένα ξυλίκι για μετράρι, μια πιθαμή. Μετρούσαμε απ’ το πεσμένο νόμισμα, κι αν αυτό που έπεφτε ήταν μέσα στην ακτίνα του πρώτου, το ‘παιρνε αυτός που το ‘χε ρίξει. Αν το νόμισμα έπεφτε κι έμενε πάνω στο άλλο, καβάλα, όπως λέμε, ή φιλί, ο κερδισμένος έπαιρνε διπλό. Αυτό το παιχνίδι το παίζαμε κυρίως όταν έβρεχε, κάτω απ’ τα υπόστεγα του Αργύρη και της Παπαδιάς».
Καρύδια
«Αυτό ήταν κυρίως γυναικείο παιχνίδι», θυμάται ο Νίκος. «Στην αρχή πετούσανε κάτω, όσες παίζανε, από ένα καρύδι. Μετά ο καθένας αμύρωνε, σημάδευε δηλαδή, και προσπαθούσε με τη σειρά του μ’ ένα άλλο καρύδι να χτυπήσει τα πεσμένα. Όποιο χτυπούσε το έπαιρνε. Αν δεν χτυπούσε έμενε κάτω και πολλαπλασιαζόταν τα μερίδια. Βέβαια, παίζαμε και αγόρια. Έτσι βρίσκαμε και την ευκαιρία να τρώμε κάτι κιόλας, κάτι δύσκολο για την εποχή».
Αμάδες
«Βάζαμε κάτω σε μια συγκεκριμένη απόσταση κάποιες δεκάρες πάνω σε μια πέτρα. Ο καθένας είχε από μια όσο το δυνατόν πιο καλοστρωμένη πέτρα, αμύρωνε και προσπαθούσε με τη σειρά του να χτυπήσει την πέτρα που’ χε πάνω λεφτά, που έπρεπε να σκορπίσουν. Στη συνέχεια πάλι ο καθένας με τη σειρά του αμύρωνε και πετούσαν τις αμάδες τους, προσπαθώντας να καπακώσουν ή να πλησιάσουν στη μια πιθαμή απόσταση. Τότε τα έπαιρναν. Πολλές φορές για να’ ναι πιο δύσκολο το παιχνίδι, τις βάζανε πίσω από μια άλλη μεγάλη πέτρα για να χτυπιούνταν δύσκολα.
Το παιχνίδι αυτό κόπηκε και δεν το ξαναπαίξαμε όταν κάποια στιγμή σκοτώθηκε η γριά Δημητράκαινα. Ο παίκτης δεν την είχε δει, πέταξε την πέτρα του, αυτή ξοστρακίστηκε στον τοίχο, τη βρήκε στο σβέρκο και την άφησε στον τόπο».


Τα Καπνά

Πάνε να ξεχάσουν οι παλιοί κι οι νέοι δεν γνωρίζουν ότι κάποτε στους κάμπους της Χίου καλλιεργούσαν καπνά. Οι παππούδες και οι προπαππούδες μας τα καλλιεργούσαν πολύ συστηματικά. Η παραγωγή σταμάτησε γύρω στο 1955. Τότε έφυγε κι η εφορία καπνού, που έκανε έλεγχο στα στρέμματα απ’ τη μέρα που φυτεύονταν το φυτό, έως τη μέρα που πουλιόταν ο καπνός. Υπήρχε πολύ εκτεταμένο λαθρεμπόριο και σ’ αυτόν τον τομέα. Οι ποινές ήταν πολύ αυστηρές.
«Σκληρή δουλειά δεν ξέρεις τι θα πει», μας λένε οι Διδυμούσοι. Από το έβγα του ήλιου ως το βασίλεμα ν’ ανοίγουν καρύκια οι άντρες και να φυτεύουν οι γυναίκες. Μετά, όταν γινόταν το φυτό κι ωρίμαζε το φύλλο το μάζεμα γινόταν στις μια και δύο τα ξημερώματα, γιατί αν το έβλεπε ο ήλιος μαραινόταν.
«Όταν αρχίναγε το πρώτο ξεφύλλισμα τριβόταν τα δάχτυλα και μάτωναν πάνω στο ξεροκαλοκαιρινό χώμα. Οι μύτες των φύλλων ήταν κοφτερές σαν ξυράφια. Τα περνούσαμε με βελόνι και χοντρή κλωστή πάνω στις ρέστες σαν κοντάρια, και τ’ απλώναμε στους κρεμανταλάδες, κάτι σαν ξύλινες κρεβαντίνες λίγο πάνω από το χώμα, για να στεγνώσουν, να ξεραθούν και να πάρουν το χρώμα τους. Όταν ήταν έτοιμα τα καπνά, τα πούλαγαν στους μεταπραττές, πάντα μέσα απ’ τον έλεγχο της Εφορίας καπνού».

Ο Συνεταιρισμός Μαστιχοπαραγωγών

Ιδρύθηκε το 1938. Τότε υπήρχαν στο χωριό γύρω στους 70 μαστιχοπαραγωγούς, οι οποίοι έδιναν στην Ένωση γύρω στις 3.200 οκάδες μαστίχι μαζί με τα υποπροιόντα του. Τώρα υπάρχουν μόνο 15 παραγωγοί και δίνουν 600- 700 κιλά το χρόνο.
«Παλιά υπήρχαν άνθρωποι που δούλευαν τα χωράφια και τους σχίνους. Τώρα είμαστε ελάχιστοι. Δεν χρησιμοποιούμε Αλβανούς, όπως σ’ άλλα χωριά», τονίζει ο κ. Λαβίδας.
Η διαδικασία του κεντήματος
Πρώτα ρίχνουν λίπασμα και μετά οργώνουν το χώρο. Ακολουθεί το καθάρισμα του χωριού, το ξύσιμο και σκούπισμα του σκίνου και το χωμάτιασμα με ασπρόχωμα. Στη συνέχεια αρχίζει η κυρίως διαδικασία του κεντήματος. Κεντάνε, τρυπάνε 6-7 φορές σταδιακά το δέντρο πάνω στις ειδικές φλέβες που έχει. Όταν τρέξει το δάκρυ το μαζεύουν δύο φορές. Μια κάτω από το σκίνο και μια πάνω στο σκίνο, που τον ξύνουν πάνω- κάτω με μια ειδική φυτική σκούπα. Παίρνουν το μαστίχι στο σπίτι, το κοσκινίζουν, το χωρίζουν, το πλένουν και το καθαρίζουν κι ακολουθεί το κοκολόισμα, που ξεχωρίζουν το χοντρό απ’ το ψιλό μαξούλι, όπως το λένε. Έτσι ολοκληρώνεται αυτή η φοβερά επίπονη διαδικασία.
Η ιστορία της παραγωγής
Πριν συσταθεί ο Συνεταιρισμός την παραγωγή της μαστίχας την έπαιρναν οι ονομαζόμενοι πράττες. Κι είχαν τον τρόπο τους να εκβιάζουν τους παραγωγούς και να τους φέρνουν στο σημείο ν’ αναγκάζονται να τους την πουλούν φτηνά.
Οι πράττες συνεργάζονταν με μεσίτες. Ο παραγωγός ήθελε να πουλήσει και του κάνανε τη ζωή δύσκολη. Άφηναν ως το τέλος να μείνει απούλητο το μαστίχι του παραγωγού,, που δεν τους πουλούσε στην τιμή που ήθελαν. «Εφόσον τα παίρνει έμπορος, πρέπει να κρεμαστεί», έλεγαν. Κι όταν ο παραγωγός έβρισκε παντού κλειστές πόρτες απελπιζότανε και τους έστελνε μήνυμα ότι συζητάει πια την πρότασή τους. Τότε λέγανε «πάμε να πάρουμε είναι κρεμασμένος». Κι έπαιρναν τους ελεμέδες τα καλύτερα δηλαδή.
«Ο αναγκαστικός Συνεταιρισμός ήταν η σωτηρία των παραγωγών. Ο Σταγκούλης ευεργέτησε τον τόπο. Έκλεισε τα ελαττωματικά τμήματα που τα συντηρούσε η μαστίχα, σταθεροποίησε κι αύξησε την τιμή του μαστιχιού. Φέτος πήραν 72 ευρώ για την περσινή παραγωγή κι ότι άλλο θα πάρουν παραπάνω απ’ το ξεκαθάρισμα. Την περασμένη 10ετία έπαιρναν λιγότερα κι απ’ τα μισά σημερινά χρήματα. Παράλληλα, έκανε πετυχημένα ανοίγματα κι όλα δείχνουν να πάνε καλά πια», τονίζει ο κ. Λαβίδας.

ΛΕΖΑΝΤΑ: 2: Η χωριοκκλησιά της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα.
3. Η πλατεία του Αγ. Κωνσταντίνου όπως σήμερα, μετά την ανάπλαση.
4. Οι εκπαιδευτικές αναμνήσεις πεταμένες δίπλα από το εγκαταλελειμμένο σχολείο.
5. Εικόνα από το παλιό χωριό.
6. Ο κ. Π. Λαβίδας



ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΗΜΕΡΩΝ:

» ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (04/04/2005)

» ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (11/03/2005)

» ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (07/03/2005)

» ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (14/02/2005)

» ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΧΙΟΥ (07/02/2005)

 

 
ΚΑΙΡΟΣ:
15-22
4-5

ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ:
Διημερεύει
ΚΑΛΟΥΤΑ Καλαμπόκα 21
Διανυκτερεύει
ΜΠΙΛΙΡΑΚΗ Δαμαλά 20

ΒΕΝΖΙΝΑΔΙΚΑ:
ΧΑΛΚΙΑΣ Βερίτη 41, Βαρβάσι
ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ Καρφάς, Θυμιανά
ΜΠΟΥΛΑΣ Χάνδακος 3
ΤΣΟΦΛΙΑΣ Γρου
ΜΟΝΙΑΡΟΣ Αρμόλια
ΜΟΝΙΩΔΗ Κοινή
ΜΠΟΥΡΝΑΚΑΣ Μεστά

ΠΛΟΙΑ:
Απο ΠΕΙΡΑΙΑ για ΧΙΟ
19.00 ΘΕΟΦΙΛΟΣ
Απο ΧΙΟ για ΠΕΙΡΑΙΑ
22.00 ΜΥΤΙΛΗΝΗ
Απο ΜΥΤΙΛΗΝΗ
04.30 ΘΕΟΦΙΛΟΣ

ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ:
ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ
ΑΘΗΝΑ-ΧΙΟ 05.50-13.20-15.45-18.40
ΧΙΟ-ΑΘΗΝΑ 07.05-14.35-17.00-19.55
AEGEAN AIRLINES
ΑΘΗΝΑ-ΧΙΟ 08.40-17.15
ΧΙΟ-ΑΘΗΝΑ 10.00-18.35

 
"ΠΟΛΙΤΗΣ" - ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΧΙΑΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ
ΤΗΛ: 22710-81314, 81315 - FAX: 22710-81316 - EMAIL:
polnews@otenet.gr
Σχεδιασμός & Φιλοξενία: Chiosnet