|
30/11/2004
 ΚΩΣΤΑΣ ΠΕΡΡΙΚΟΣ:
Ένας χιώτης της αντίστασης, η θυσία του
οποίου θεωρείται
προπομπός της σύλληψης του οράματος για την Ενωμένη Ευρώπη. Το παρακάτω κείμενο που ουσιαστικά γράφτηκε για να υποστηρίξει την παρουσίαση για πρώτη φορά επιστολής - λίγη ώρα πριν την εκτέλεσή του- του Χιώτη ήρωα της αντίστασης Κώστα Περρίκου, δημοσιεύεται στο «Αθηναϊκό Ημερολόγιο» και αποτελεί αυτονόητα ένθερμη υποστήριξη της πρότασης που παρουσιάστηκε πριν από καιρό μέσα από τις στήλες του «πολίτη» να δοθεί το όνομα του Χιώτη αεροπόρου στο αεροδρόμιο του νησιού μας. Ταυτόχρονα, θεωρώ ότι αποτελεί ελάχιστη συνεισφορά στη διατήρηση –πράγμα τόσο δύσκολο στις μέρες μας- της ιστορικής μνήμης.
ΕΝΑ ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΙΩΤΗ ΗΡΩΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΩΣΤΑ ΠΕΡΡΙΚΟ
«Θέλησε ο Θεός να ξανασμίξω με το Γιάννη»
Το 1942 – την πιο δύσκολη για τον Ελληνικό Λαό χρονιά της Κατοχής- δημιουργούνται με προτροπή των Γερμανών και τη συνεργασία διαφόρων καιροσκόπων Ελλήνων φιλοναζιστών δύο οργανώσεις με εμφανή τον φιλογερμανικό προσανατολισμό τους. Οι οργανώσεις αυτές είναι η ΟΕΔΕ (Οργάνωσις Εθνικοσοσιαλιστικών Δυνάμεων Ελλάδος) και η ΕΣΠΟ (Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση) και στοχεύουν στην εξεύρεση εργατικών χεριών για τα εργοστάσια στη Γερμανία, στην στρατολόγηση πληροφοριοδοτών, όπως – και αυτό είναι το χειρότερο- και στη δημιουργία μίας ταξιαρχίας από Έλληνες πρόθυμους να πολεμήσουν στο πλευρό των Γερμανών στο Ανατολικό Μέτωπο, κατά το παράδειγμα άλλων κατεχόμενων χωρών, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η Τσεχοσλοβακία.
Μεγαλύτερη από τις δύο αυτές οργανώσεις ήταν η ΕΣΠΟ, με πολυτελή εγκατάσταση σε γραφείο και αίθουσα συγκεντρώσεως στον πρώτο όροφο του κτιρίου, που ήταν στη γωνία Πατησίων και Γλάδστωνος, στα Χαυτεία (απέναντι από το «Μινιόν»), με είσοδο από την Πατησίων. Η οργάνωση αυτή διέθετε παράρτημα και στην Καλλιθέα. Και οι δύο προαναφερθείσες προδοτικές οργανώσεις αποτέλεσαν στόχους της πατριωτικής οργάνωσης ΠΕΑΝ, που αρχηγός της ήταν ο εκ Χίου καταγόμενος υποσμηναγός Κωνσταντίνος Περρίκος 37 ετών τότε.
Στις 22 Αυγούστου του 1942 το βράδυ, ανατινάζεται η έδρα της ΟΕΔΕ. Η οργάνωση αυτή ουδέποτε επανεμφανίστηκε. Διελύθη εις τα εξ ων συνετέθει. Κοντά ένα μήνα μετά ο ουλαμός καταστροφών της ΠΕΑΝ, μετά από προσεκτική ανίχνευση του χώρου και επιλογή του χρόνου για να μην υπάρχουν αθώα θύματα, χτυπάει ξανά. Δώδεκα παρά τρία λεπτά το μεσημέρι, ημέρα Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 1942, ένας υπόκωφος θόρυβος συγκλονίζει την περιοχή. Η ΕΣΠΟ παύει να υπάρχει. Ο απολογισμός των νεκρών βαρύς. 39 μέλη της ΕΣΠΟ και 43 Γερμανοί αξιωματικοί και οπλίτες. Ανάμεσα στους βαριά τραυματίες που είναι πολλοί και ο πρόεδρος της ΕΣΠΟ γιατρός Σπύρος Στεροδήμας. Μεταφέρεται στον «Ευαγγελισμό» με καθολικά εγκαύματα και αποβιώνει τρεις ημέρες μετά.
Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί του Λονδίνου, του Καΐρου και της Μόσχας αναγγέλλουν το σαμποτάζ με πολύ επαινετικά σχόλια. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην Κατεχόμενη Ευρώπη και ασφαλώς το κορυφαίο αντιστασιακό γεγονός της Αθήνας εκείνη την απίστευτα δύσκολη περίοδο του δεύτερου χρόνου της Κατοχής, με την πείνα, την εξαθλίωση και μ’ όλα τα άλλα.
Οι Γερμανοί αντιδρούν και με τη βοήθεια προδοτών η ΠΕΑΝ ουσιαστικά εξαρθρώνεται. Στις 11 Νοεμβρίου του 1942 συλλαμβάνονται οι Κώστας Περρίκος, Νίκος Αιλιανός, Θανάσης Σκούρας, οι αδελφοί Γιάννης, Γεράσιμος και Διονύσης Κατεβάτης, ο Αντώνης Μυτιληναίος και ο Διονύσης Παπαβασιλόπουλος όλοι μέλη της οργανώσεως. Αργότερα συλλαμβάνονται και οι Ιουλία Μπίμπα και Δημήτρης Λόης. Από αυτούς η Μπίμπα είναι εκείνη που τοποθέτησε τα εκρηκτικά μέσα στο κτίριο της ΕΣΠΟ. Ακολουθούν ανακρίσεις, βασανιστήρια, φυλάκιση και εκτελέσεις. Κάποιοι, όπως ο Αντώνης Μυτιληναίος, που καταγράφει τις αναμνήσεις του από τα συμβάντα της εποχής στο βιβλίο «Μαρτύρων Πορεία», εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, κατορθώνουν να δραπετεύσουν. Οι Γιάννης Κατεβάτης, Δημήτρης Λόης, Θανάσης Σκούρας και Κώστας Περρίκος εκτελούνται. Η Ιουλία Μπίμπα στέλνεται σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στη Γερμανία, όπου και εκτελείται με αποκεφαλισμό δια πελέκεως. Ο προδότης Απόστολος Νταλιάνης αναγνωρίζεται και εκτελείται από πατριώτες.
Ο 42χρονος δικηγόρος Γιάννης Κατεβάτης, καταδικασμένος σε θάνατο, εκτελείται την 7-1-1943. Αφήνει πίσω του τρία αδέλφια, μικρότερα σε ηλικία, την Ουρανία, τον Γεράσιμο και τον Διονύση. Από αυτούς οι δύο τελευταίοι, αφού φυλακίζονται και ανακρίνονται αφήνονται αργότερα ελεύθεροι, αφού δεν προκύπτουν στοιχεία εναντίον τους. Ο υποσμηναγός Κώστας Περρίκος 37 ετών, εκτελείται την 4-2-43. Η σχετική απόφαση του Γερμανικού Στρατοδικείου δημοσιεύεται στον Τύπο της 9-2-42:
«Κατεδικάσθη μεταξύ άλλων λόγω απαγορευμένης οπλοφορίας και κατοχής εκρηκτικών υλών, ως και λόγω συντάξεως και διαδόσεως προπαγανδιστικών εντύπων εις θάνατον και 5ετή ειρκτή. Ο καταδικασθείς ήτο εις εκ των ενόχων της δυναμιστικής απόπειρας κατά του μεγάρου ΕΣΠΟ της οδού Πατησίων, ως οργανωτής δε κόμματος εχθρικού προς τον Άξονα, προέτρεψεν εις απεργίας και εκδηλώσεις εναντίον των Γερμανών. Η απόφασις εξετελέσθη την 4-2-1943».
Αφήνει πίσω του σύζυγο και τρία τέκνα. Κατά μαρτυρία, του παρισταμένου στην εκτέλεση ιερέα Νικοδήμου Γραικού, που υποβλήθηκε στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών την 4-2-1943, ο Κώστας Περρίκος προς της εκτελέσεως του είπε τα εξής περίπου στους παρισταμένους Γερμανούς:
«Εσείς εκάματε το καθήκον σας. Ομοίως και εγώ έκαμα το καθήκον μου. Δεν αισθάνομαι τίποτε εναντίον σας. Είμαι Έλλην αξιωματικός της Αεροπορίας, Υποσμηναγός. Σας ευχαριστώ πολύ». Οι δε παριστάμενοι Γερμανοί αξιωματικοί εχαιρέτησαν άπαντες στρατιωτικώς.
Λίγες ώρες προς της εκτελέσεώς τους γρα΄φει μία τελευταία επιστολή στον Διονύση Κατεβάτη, αδελφό του από μηνός εκτελεσθέντος Γιάννη Κατεβάτη:
«Κον Διονυσ. Κατεβάτην
Αγαπητέ μου φίλε,
Σε λίγα λεπτά θα ξανασμίξω με τον Γιάννη μου. Έτσι θέλησε ο Θεός.
Σε φιλώ
4-2-43
Κ. Περρίκος»
Σήμερα τα αδέλφια Διονύσης και Γεράσιμος Κατεβάτης δεν ζουν πλέον. Ευτυχώς χάρη στη φροντίδα της συζύγου του αειμνήστου ιατρού Γερασίμου Κατεβάτη, κας Διονυσίας Κατεβάτη, η επιστολή διασώθηκε, αποτελώντας ένα ακόμη ιστορικό ντοκουμέντο που θα συνοδεύει αιώνια την μνήμη των ηρώων εκείνων της ελευθερίας της πατρίδας μας. Στην ιερή τους μνήμη είναι αφιερωμένο το παραπάνω κείμενο.
|
ΠΟΛΙΤΗΣ
/ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
